जळगांव प्रतिनिधी, महेश माळी.
मेहरूण : शाळेची गुणवत्ता केवळ शिक्षक व व्यवस्थापनाच्या नजरेतून नव्हे, तर विद्यार्थ्यांच्या नजरेतूनही तपासली जावी, या अभिनव संकल्पनेतून श्री संत ज्ञानेश्वर प्राथमिक व माध्यमिक विद्यालय, मेहरूण येथे ‘माझी शाळा, माझी जबाबदारी’ हा नाविन्यपूर्ण उपक्रम राबविण्यात आला. या उपक्रमांतर्गत इयत्ता ६वी ते १०वीच्या विद्यार्थ्यांनी ‘Quality Inspectors’ म्हणून शाळेच्या विविध घटकांचे निरीक्षण करून गुणवत्ता परीक्षण अर्थात Quality Audit केले.
विद्यार्थ्यांना शाळेतील स्वच्छता, शिस्त, वर्गखोल्यांची स्थिती, शैक्षणिक वातावरण, पिण्याचे पाणी, स्वच्छतागृहे, परिसर स्वच्छता, वृक्षसंवर्धन, क्रीडा साहित्य, ग्रंथालय, प्रयोगशाळा, शैक्षणिक साधने तसेच विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेशी संबंधित बाबींची पाहणी करण्याची जबाबदारी देण्यात आली. निरीक्षणासाठी विद्यार्थ्यांना निश्चित निकष व तपासणीसूची देण्यात आली होती.
विद्यार्थ्यांनी प्रत्यक्ष परिसराची पाहणी करून ‘काय चांगले आहे?’, ‘कुठे सुधारणा आवश्यक आहे?’ आणि ‘सुधारणेसाठी काय करता येईल?’ याबाबत नोंदी केल्या. केवळ त्रुटी शोधण्याऐवजी त्यावर व्यवहार्य उपाय सुचविण्यावरही विद्यार्थ्यांनी भर दिला. त्यामुळे हा उपक्रम केवळ तपासणीपुरता मर्यादित न राहता ‘निरीक्षणातून सुधारणा’ या संकल्पनेचा प्रभावी नमुना ठरला.
Quality Audit पूर्ण झाल्यानंतर विद्यार्थ्यांनी आपले निरीक्षण व सूचना शिक्षक आणि शाळा व्यवस्थापनासमोर मांडल्या. विद्यार्थ्यांनी मांडलेल्या काही सूचनांवर तत्काळ कार्यवाही करण्याचा निर्णय घेण्यात आला, तर इतर सूचनांचा टप्प्याटप्प्याने आढावा घेण्यात येणार आहे.
या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये जबाबदारीची भावना, नेतृत्वगुण, चिकित्सक विचार, समस्या ओळखण्याची क्षमता, निर्णयक्षमता, संवादकौशल्य, निरीक्षणकौशल्य आणि टीमवर्क यांसारख्या २१व्या शतकातील कौशल्यांचा विकास होण्यास मदत झाली.
‘माझी शाळा, माझी जबाबदारी’ या भावनेतून विद्यार्थ्यांनी शाळेच्या गुणवत्ता विकासात सक्रिय सहभाग घेतल्याने हा उपक्रम परिसरात चर्चेचा विषय ठरला आहे. शाळेची गुणवत्ता वाढविण्याच्या प्रक्रियेत विद्यार्थी हे केवळ लाभार्थी नसून सहभागी आणि जबाबदार घटक आहेत, हा संदेश या उपक्रमातून प्रभावीपणे देण्यात आला.
उपक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी मुख्याध्यापक मुकेश सुरेश नाईक, शिक्षकवृंद तसेच विद्यार्थी Quality Inspectors यांनी परिश्रम घेतले.