विभागीय प्रतिनिधी, महेशप्रसाद दिक्षित.
तीन उमेदवारांसह दोन कर्मचाऱ्यांवर कारवाई; मात्र गैरप्रकारात आणखी व्यक्तींचा सहभाग असल्याचा परीक्षार्थींचा आरोप
पुणे : पुणे महापालिकेच्या कनिष्ठ अभियंता पदाच्या भरती परीक्षेत कथित गैरप्रकार झाल्याच्या प्रकरणाने खळबळ उडाली आहे. छुप्या कॅमेऱ्याचा वापर करून प्रश्नपत्रिकेची माहिती बाहेर पाठवण्यात आल्याच्या संशयावरून तीन परीक्षार्थी, टीसीएस कंपनीशी संबंधित दोन कर्मचारी आणि एका अज्ञात व्यक्तीविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.
या प्रकरणात तपास सुरू असून, प्रशासनाने उपलब्ध तपास अहवाल आणि पुराव्यांच्या आधारे कारवाई सुरू केली आहे. मात्र, केवळ तीन उमेदवारांपुरताच हा प्रकार मर्यादित नसून इतर व्यक्तींचाही सहभाग असू शकतो, असा आरोप काही परीक्षार्थी आणि अभियंत्यांकडून करण्यात येत आहे.
परीक्षेबाबतची उपलब्ध तथ्ये
पुणे महापालिकेने कनिष्ठ अभियंता पदाच्या 169 जागांसाठी भरती प्रक्रिया राबवली होती. या पदांसाठी मोठ्या संख्येने उमेदवारांनी परीक्षा दिली. परीक्षा पुण्यासह मुंबई, नागपूर, अमरावती, कोल्हापूर, नांदेड आणि छत्रपती संभाजीनगर या शहरांमध्ये विविध दिवशी घेण्यात आली.
परीक्षेनंतर प्रश्नपत्रिकेशी संबंधित माहिती सोशल मीडियावर प्रसारित झाल्याने या प्रकरणाची चौकशी सुरू करण्यात आली. त्यानंतर परीक्षा प्रक्रियेशी संबंधित संस्थांकडून विविध परीक्षा केंद्रांवरील उपलब्ध माहिती आणि CCTV फुटेजची तपासणी करण्यात आली.
CCTV तपासणीत तीन उमेदवारांच्या हालचालींवर संशय
चौकशीदरम्यान छत्रपती संभाजीनगरमधील चिकलठाणा येथील परीक्षा केंद्रावरील तीन उमेदवारांच्या हालचाली संशयास्पद असल्याचे तपासातून समोर आल्याची माहिती अधिकृत स्तरावरून देण्यात आली आहे.
या उमेदवारांनी परीक्षेदरम्यान काही काळ प्रश्नपत्रिका सोडविण्याऐवजी वेगळी हालचाल केल्याचा संशय तपासात व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यानंतर ते परीक्षा कक्षाबाहेर, बाथरूमच्या दिशेने गेल्याचेही CCTV फुटेजमध्ये दिसून आल्याची माहिती आहे.
तथापि, या सर्व बाबींचा तपास अद्याप सुरू असून, संबंधित आरोपींविरुद्धचे आरोप न्यायालयीन प्रक्रियेत सिद्ध होणे बाकी आहे.
छुप्या कॅमेऱ्याबाबत तपास यंत्रणांचा संशय
या प्रकरणातील सर्वात गंभीर बाब म्हणजे चष्म्यामध्ये किंवा तत्सम उपकरणामध्ये छुपा कॅमेरा वापरला गेला असावा, असा तपास यंत्रणांचा प्राथमिक संशय आहे.
कथितरीत्या या माध्यमातून प्रश्नपत्रिकेची छायाचित्रे घेऊन ती परीक्षा केंद्राबाहेर पाठवण्यात आली असावीत. या घटनेत मोबाईल फोनचा वापर झाला का, प्रश्नपत्रिकेची माहिती नेमकी कोणाकडे पाठवण्यात आली आणि त्यानंतर ती कोणत्या माध्यमातून प्रसारित झाली, याचा तपास सुरू आहे.
या संदर्भातील अंतिम निष्कर्ष तपास पूर्ण झाल्यानंतरच स्पष्ट होणार आहे.
सहा जणांविरोधात गुन्हा
या प्रकरणात तीन परीक्षार्थी आणि टीसीएस कंपनीशी संबंधित दोन कर्मचाऱ्यांविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. तसेच, एका अज्ञात व्यक्तीचाही या कथित गैरप्रकारात सहभाग असल्याच्या संशयावरून तपास सुरू आहे.
पोलिसांकडून संबंधित आरोपींचा शोध घेण्यात येत असून, या प्रकरणाच्या तपासासाठी विविध ठिकाणी पथके पाठवण्यात आल्याची माहिती आहे.
‘फक्त तिघेच सहभागी होते’ हा प्रशासनाचा दावा
पुणे महापालिकेकडून उपलब्ध तपास आणि चौकशी अहवालाच्या आधारे सध्या संबंधित तीन उमेदवारांच्या भूमिकेवर कारवाई करण्यात आली आहे.
प्रशासनाच्या भूमिकेनुसार, सध्या उपलब्ध पुराव्यांवरून या गैरप्रकारात संबंधित उमेदवारांचा सहभाग आढळून आला आहे. त्यामुळे संपूर्ण परीक्षा रद्द करण्याचा निर्णय घेण्यात आलेला नसल्याची माहिती आहे.
मात्र, तपास पूर्ण होण्यापूर्वी या प्रकरणाचा आवाका किती मोठा आहे, याबाबत अंतिम निष्कर्ष काढणे उचित ठरणार नाही.
इतर उमेदवारांचा वेगळा आरोप
दुसरीकडे, परीक्षेला बसलेल्या काही उमेदवारांनी आणि अभियंत्यांनी या गैरप्रकारात केवळ तीन जणांचा सहभाग नसल्याचा आरोप केला आहे.
त्यांच्या मते, प्रश्नपत्रिकेची माहिती सोशल मीडियावर पोहोचल्याची बाब अधिक व्यापक गैरप्रकाराकडे निर्देश करू शकते. त्यामुळे संपूर्ण परीक्षा प्रक्रिया, उमेदवारांची कामगिरी आणि परीक्षा केंद्रांवरील व्यवस्थेची अधिक सखोल चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
हा उमेदवारांचा आणि अभियंत्यांचा आरोप असून, त्याबाबत तपास यंत्रणांकडून अद्याप अंतिम निष्कर्ष जाहीर करण्यात आलेला नाही.
पोलिसांचा तपास सुरू
या प्रकरणाचा तपास विविध दिशांनी सुरू असून, आरोपींचा शोध घेण्यासाठी पोलिसांची स्वतंत्र पथके कार्यरत आहेत. छत्रपती संभाजीनगर, लातूर, हिंगोली आणि जालना परिसरात तपासासाठी पथके पाठवण्यात आल्याची माहिती आहे.
तपासामध्ये परीक्षा केंद्रावरील CCTV फुटेज, संबंधित व्यक्तींच्या हालचाली, इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा वापर आणि प्रश्नपत्रिकेची माहिती बाहेर कशी पोहोचली, या सर्व बाबींची पडताळणी केली जात आहे.
स्मार्ट गॉगल्स आणि AI उपकरणांवरील चर्चेला वेग
या घटनेनंतर स्मार्ट चष्मे, स्मार्ट गॉगल्स आणि AI आधारित इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांच्या संभाव्य गैरवापराचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे.
अशा उपकरणांच्या माध्यमातून छायाचित्रण, व्हिडिओ रेकॉर्डिंग किंवा माहितीचे प्रसारण शक्य असल्याने परीक्षा केंद्रांसारख्या संवेदनशील ठिकाणी अधिक कठोर तपासणीची गरज व्यक्त केली जात आहे.
काही सामाजिक आणि राजकीय प्रतिनिधींनी अशा उपकरणांच्या वापराबाबत स्पष्ट मानक कार्यपद्धती तयार करण्याची मागणी केली आहे. मात्र, उपकरणांवर पूर्ण बंदी घालण्याबाबत अद्याप संबंधित प्रशासनाचा कोणताही अंतिम निर्णय जाहीर झालेला नाही.
तपास पूर्ण झाल्यानंतरच स्पष्ट होणार संपूर्ण चित्र
सध्या या प्रकरणात गुन्हा दाखल झाला असून, तपास सुरू आहे. त्यामुळे गैरप्रकार नेमका कसा झाला, त्यामागे किती व्यक्तींचा सहभाग होता आणि परीक्षेच्या निकालावर त्याचा कितपत परिणाम झाला, या प्रश्नांची उत्तरे तपास पूर्ण झाल्यानंतरच स्पष्ट होऊ शकतील.
एका बाजूला प्रशासन सध्या उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे कारवाई करत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला गैरप्रकाराचा आवाका अधिक मोठा असल्याचा आरोप परीक्षार्थी करत आहेत. त्यामुळे या प्रकरणाच्या तपासातून पुढे कोणती माहिती समोर येते, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.